MAEW วันที่ 2

ห้องประชุมริมน้ำ (107-108) คณะศิลปศาสตร์

[เครือข่ายประชาชนจับตาน้ำท่วมอุบล-เขื่อนแม่น้ำโขง และ Laos Dam Investment Monitor (LDIM)]

สามสิบหกปีหลังการสร้างเขื่อนปากมูล ชุมชนยังคงต่อสู้เพื่อการฟื้นฟูระบบนิเวศ การเปิดประตูเขื่อนอย่างถาวร และความเป็นธรรมสำหรับประชาชนที่ได้รับผลกระทบ การต่อสู้อันยาวนานของชุมชนปากมูลได้กลายเป็นหนึ่งในขบวนการเพื่อความเป็นธรรมด้านสิ่งแวดล้อมที่สำคัญของภูมิภาคลุ่มน้ำโขง
เวทีนี้ใช้ประสบการณ์จากปากมูลเป็นจุดตั้งต้นในการมองการขยายตัวอย่างต่อเนื่องของไฟฟ้าพลังน้ำในลุ่มน้ำโขงและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยเชื่อมบทเรียนจากปากมูลกับเขื่อนน้ำเทิน 2 และเขื่อนพูงอยในลาว และโครงการไฟฟ้าพลังน้ำขนาดใหญ่แห่งใหม่ในอินโดนีเซีย ทั้งเขื่อนเมนตารัง (Mentarang) ในกาลิมันตันเหนือ และแผนพัฒนาเขื่อนขนาดใหญ่ในแม่น้ำแมมเบอราโม (Mamberamo) ในปาปัว เวทีจะตั้งคำถามว่าเหตุใดบทเรียนจากโครงการเขื่อนในอดีตจึงยังคงถูกละเลย และชุมชนกับขบวนการประชาชนในภูมิภาคจะร่วมมือกันอย่างไรเพื่อปกป้องแม่น้ำ พื้นที่ วิถีชีวิต และสิทธิชุมชน

เปิดเวทีด้วยสารคดีสั้น
แนะนำประวัติศาสตร์เขื่อนปากมูลและการต่อสู้อันยาวนานของชุมชนเพื่อฟื้นฟูแม่น้ำ
ช่วงที่ 1: บทเรียนจากปากมูล: การฟื้นฟูแม่น้ำ ประมง วิถีชีวิต และงานวิจัยใหม่
ผู้ร่วมอภิปราย:
สมปอง เวียงจันทร์ ตัวแทนชุมชนปากมูล
สดใส สร่างโศก กลุ่มติดตามน้ำท่วมและเขื่อนอุบลราชธานี (UMFD) / นักวิจัย
ช่วงที่ 2: จากปากมูลสู่น้ำเทิน 2 และพูงอย: ทำไมบทเรียนจึงยังไม่ถูกเรียนรู้
ผู้ร่วมอภิปราย:
ตัวแทนภาคประชาสังคมที่ติดตามเขื่อนน้ำเทิน 2 และพูงอย (อยู่ระหว่างการประสานงาน)
นักวิจัยบทบาทธนาคารโลกในเขื่อนปากมูลและน้ำเทิน 2 (อยู่ระหว่างการประสานงาน)
ช่วงที่ 3: จากลุ่มน้ำโขงสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้: การขยายตัวของเขื่อนขนาดใหญ่
ช่วงที่ 3: จากลุ่มน้ำโขงสู่เอเชียตะวันออกเฉียงใต้: การขยายตัวของเขื่อนขนาดใหญ่
เฮนโดร ซังโกโย (Dr. Hendro Sangkoyo [Yoyok]), School of Democratic Economics, Indonesia
เมนตารัง (Mentarang) และเมมเบอราโม (Mamberamo): การขยายตัวของไฟฟ้าพลังน้ำขนาดใหญ่ในอินโดนีเซีย
นำเสนอพัฒนาการในกาลิมันตันเหนือและปาปัว ผ่านกรณีโครงการไฟฟ้าพลังน้ำ Mentarang และแผนพัฒนาเขื่อนขนาดใหญ่ในแม่น้ำ Mamberamo ผลที่อาจเกิดขึ้นต่อชุมชนและพื้นที่ และสิ่งที่โครงการเหล่านี้สะท้อนถึงการขยายตัวอย่างต่อเนื่องของไฟฟ้าพลังน้ำขนาดใหญ่ในอินโดนีเซียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้
เลธิเซีย โกเมซ เดอ ฟาเรีย (Leticia GOMES DE FARIA) ตัวแทนจากขบวนการประชาชนผู้ได้รับผลกระทบจากเขื่อน (MAB และ MAR), ลาตินอเมริกา
การปกป้องแม่น้ำและพื้นที่: ประสบการณ์จากลาตินอเมริกา
ถ่ายทอดประสบการณ์การต่อต้านเขื่อนและการปกป้องแม่น้ำ พื้นที่ และสิทธิชุมชนตัวแทนจาก MAB และ MAR, ลาตินอเมริกา
ประสบการณ์การต่อต้านเขื่อนและการปกป้องแม่น้ำและพื้นที่ของชุมชนในลาตินอเมริกา

ห้องประชุมใหญ่ชั้น 4 คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา

[มูลนิธิความยุติธรรมเชิงสิ่งแวดล้อม (EJF)]

กิจกรรมนำเสนอเรื่องราวของชุมชนประมงและผู้ได้รับผลกระทบจากปัญหาสิ่งแวดล้อมทางทะเลในพื้นที่ชายฝั่งอันดามันของประเทศไทย ผ่านภาพยนตร์สารคดี โดยสะท้อนบทบาทและข้อเรียกร้องของชุมชนในการจัดการและแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ของตนเอง

กิจกรรมมุ่งใช้สื่อเป็นพื้นที่สื่อสารประเด็น ความยุติธรรมเชิงสิ่งแวดล้อมและสภาพภูมิอากาศ และนำเสียงและประสบการณ์ของชุมชนที่ได้รับผลกระทบมาสู่ผู้ชมและสาธารณะ

ฉายภาพยนตร์สารคดีเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมทางทะเลจำนวน 5 เรื่อง ความยาวเรื่องละประมาณ 7–9 นาที รวมเวลาฉายประมาณ 45 นาที

*** ห้องบรรยาย 1-2 ชั้น 6 อาคารอเนกประสงค์ 1 วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์***

[EarthRights International และ EarthRights Alumni Network]

ผู้หญิงมีบทบาทสำคัญในการปกป้องทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสิทธิมนุษยชนในหลายพื้นที่ของภูมิภาคลุ่มน้ำโขง อย่างไรก็ตาม การทำงานของพวกเธอมักต้องเผชิญกับความท้าทายทั้งจากโครงสร้างอำนาจ นโยบายของรัฐ ความคาดหวังทางสังคม และความไม่เท่าเทียมทางเพศ
เวทีนี้มุ่งสำรวจประสบการณ์ของผู้หญิงในฐานะนักปกป้องสิ่งแวดล้อมและสิทธิมนุษยชน ตั้งแต่แรงบันดาลใจ อุปสรรค และความท้าทายที่เผชิญ ไปจนถึงบทบาทของเพศและอัตลักษณ์ที่มีอิทธิพลต่อโอกาส การยอมรับ และการมีส่วนร่วมในการขับเคลื่อนความเป็นธรรมด้านสิ่งแวดล้อม พร้อมแลกเปลี่ยนมุมมองและบทเรียนจากการทำงานในประเด็นที่หลากหลาย

ห้องประชุมริมน้ำ (107-108) คณะศิลปศาสตร์

[Radical Grandma Collective (RadGram), Restorative Culture Coalition Thailand (RCCT), เครือข่ายโรงเรียนทอผ้าชุมชน จังหวัดเลย, เครือข่ายเกษตรนิเวศข้าวหอมดอกฮัง จังหวัดสกลนคร, โปรเจกต์เสวนา เอเชียตะวันออกเฉียงใต้, คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์]

ห้องประชุมใหญ่ชั้น 4 คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา

[พนมนครรามา และ Decode]

-สารคดี“ชายแดนไม่เงียบ”
(ธีรยุทธ์ วีระคำ : กำกับ)
ความยาว 58 นาที
เสวนา “เสียงจากชุมชน : สู้พิษปนเปื้อนเฝ้าระวังสุขภาพอย่างเท่าเทียม ” โดย 1.นพ.ขวัญประชา เชียงไชยสกุลไทย สำนักวิชาการสาธารณสุข กระทรวงสาธารณสุข และที่ปรึกษาโครงการวิจัยการเฝ้าระวังผลกระทบโดยชุมชน
2.ลาหมึทอ ดั่งแดนวินาม เยาวชนบ้านท่าตาฝั่ง สาละวิน
3.ชลาลัย นาสวนสุวรรณ คลิตี้นี้ดีจัง
ธีรยุทธ์ วีระคำ จากพนมนครรามา
ดำเนินการเสวนา

*** ห้องบรรยาย 1-2 ชั้น 6 อาคารอเนกประสงค์ 1 วิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์***

[The Mekong Butterfly]

ลุ่มน้ำโขงคือหนึ่งในแหล่งความมั่นคงทางอาหารที่ใหญ่ที่สุดในโลก วิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่นผูกพันแน่นแฟ้นกับสายน้ำ และผืนป่าชุมชน ที่เป็นทั้งแหล่งอาหาร การประกอบอาชีพ และเป็นรากฐานทางวัฒนธรรม เศรษฐกิจ หรือแม้แต่ความทรงจำร่วมที่ต่อสายมายาวนานหลายชั่วอายุ อย่างไรก็ตาม วิถีการหาอยู่หากินของคนในพื้นที่กำลังถูกบ่อนทำลายอย่างรุนแรงจากโครงการพัฒนาขนาดใหญ่ ที่มาจากความร่วมมือกันทั้งรัฐและเอกชน ไม่เพียงแต่ผลพวงจะเกิดแก่คนในประเทศเท่านั้น แต่แม้โครงการต่าง ๆ ตั้งและดำเนินการอยู่ในพื้นที่นอกเหนือเขตอธิปไตยของไทย แต่ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมนั้นก็ข้ามผ่านพรมแดนประเทศมาได้เสมอ จากความเชื่อมโยงของผืนดิน น้ำ และอากาศนั้นเอง

โครงการพัฒนาขนาดใหญ่ เช่น เขื่อนไฟฟ้าพลังน้ำที่กั้นแม่น้ำโขง ที่เปลี่ยนแปลงทิศทางและจังหวะการไหลของน้ำตามธรรมชาติ เปลี่ยนคุณภาพของน้ำ จากอุดมด้วยแร่ธาตุดินตะกอน ก็ถูกเจือจางลงจนชีวิตในน้ำและริมตลิ่งต้องเปลี่ยนรูปไป พันธุ์พืชและสัตว์น้ำลดลงอย่างก้าวกระโดด รวมถึง โครงการเหมืองแร่ที่อยู่ทั้งต้นแม่น้ำโขง สาละวิน และที่อยู่ในประเทศเพื่อนบ้านตลอดแนวแม่น้ำ อันปล่อยสารพิษปนเปื้อนลงสู่แหล่งน้ำ ได้ส่งผลกระทบเป็นวงกว้างจนแหล่งอาหารธรรมชาติ หลายพื้นที่เป็นพื้นที่ทำเกษตรกรรมขนาดใหญ่ ส่งขายหล่อเลี้ยงคนในประเทศ ก็ต้องกลายเป็นพื้นที่อันตรายส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาวะของมนุษย์ ระบบนิเวศ และเศรษฐกิจฐานราก กลายเป็นชะตากรรมร่วมของชุมชนท้องถิ่นในอีกหลายพื้นที่ทั่วภูมิภาคและทั่วโลก
การเสวนาครั้งนี้จึงชวนย้อนกลับไปที่จุดเริ่มต้น จากน้ำ ป่า และในครัวที่สรรสร้างสำรับอาหารท้องถิ่นออกมา ผ่านความทรงจำเรื่องอาหารของคนแม่น้ำโขง เพื่อมองเห็นสิ่งที่เคยมี สิ่งที่ถูกแย่งชิงไป และร่วมสำรวจว่า ชุมชนทั้งในลุ่มน้ำโขงและพื้นที่อื่น ๆ ในภูมิภาคที่เผชิญวิกฤตเดียวกันนี้ พวกเขามีแนวทางในการตั้งรับ ปรับตัว และลุกขึ้นมาเรียกร้องสิทธิในอาหารและวิถีชีวิตคืนมาอย่างไร

ผู้ร่วมเวทีอภิปราย

วนิสา นางรองศรี The Mekong Butterfly
ชนาง อำภารักษ์ The Mekong Butterfly
ณัฐสุดา ปั่นทรัพย์ Modular team (Project SEVANA SEA)

(อื่น ๆ อยู่ในระหว่างการประสานงาน)

ห้องประชุมริมน้ำ (107-108) คณะศิลปศาสตร์

วันที่สองของ MAEW เป็นพื้นที่ของเรื่องเล่าจากชุมชน การต่อสู้เพื่อปกป้องแม่น้ำ ป่า ที่ดิน อาหาร และสิทธิของผู้คน เวทีปิดจึงเปิดพื้นที่ให้เสียงของชุมชนเป็นผู้สะท้อนบทเรียนของวัน เพื่อย้ำว่าความรู้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในมหาวิทยาลัย แต่เกิดขึ้นจากประสบการณ์และการต่อสู้ของผู้คนในพื้นที่

ลานปรีดีพนมยงค์

[ชมรมประวัติศาสตร์สิ่งแวดล้อม]

วงคุยสบายๆ ภาษาไทย ไม่เกิน 10 คนเพื่อให้คุยกันทั่วถึง (เปิดให้ลงทะเบียน ggform แล้วเราโทรแจ้งการเข้าร่วม)
มีจุดประสงคเ์พื่อศกึษาแลกเปลี่ยนเกร็ดประวัติศาสตร์สิ่งแวดล้อมในไทยระหว่างรุ่น ก่อนที่จะถูกหลงลืม
คณะกรรมการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและสภาพแวดล้อม(คอทส.) คือกลุ่มเครือข่ายนิสิตนักศึกษา 16 สถาบัน ที่รวมตัวกันคลื่อนไหวและรณรงค์ด้านสิ่งแวดล้อมในไทยช่วงปี
2521-2545 หลงัเหตุการณ์การเมืองเดือนตุลาคม โดยมีบทบาทสํา คัญคัดค้านโครงการสร้างเขื่อนน้ําโจน วันนี้อดีตนักศึกษา คอทส. หลายคนได้เติบโตเป็นผู้มีคุณูปการด้านสิ่งแวดล้อมในหลากหลายบทบาท

ลานปรีดีพนมยงค์

ตลาดอธิปไตยทางอาหารภาคประชาชนเป็นพื้นที่เรียนรู้ตลอดทั้งงาน MAEW 2026 ตลาดอธิปไตยทางอาหารภาคประชาชน เปิดตลอดช่วงงาน MAEW 2026 โดยเป็นทั้งพื้นที่ตลาด พื้นที่เรียนรู้ และพื้นที่รับประทานอาหารหลักของผู้เข้าร่วมงาน อาหารทุกมื้อจะปรุงและให้บริการโดยเครือข่ายชุมชนที่เข้าร่วมตลาด เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้และสัมผัสความหลากหลายของวัฒนธรรมอาหารจากพื้นที่ต่าง ๆ ของประเทศไทยและภูมิภาคลุ่มน้ำโขง

ผู้เข้าร่วมงานจะได้รับ คูปองอาหาร เพื่อเลือกแลกรับอาหารจากซุ้มต่าง ๆ ภายในตลาดตามความสนใจ ซึ่งช่วยสร้างปฏิสัมพันธ์ระหว่างผู้ผลิต ผู้ปรุงอาหาร และผู้บริโภค พร้อมสนับสนุนระบบอาหารที่ขับเคลื่อนโดยชุมชน

กิจกรรมภายในตลาดประกอบด้วย

People's Food Market – จำหน่ายอาหาร วัตถุดิบ เมล็ดพันธุ์ และผลิตภัณฑ์จากเครือข่ายชุมชน พร้อมถ่ายทอดเรื่องราวและภูมิปัญญาของแต่ละพื้นที่
Food Ecology Mapping – จัดทำแผนที่ภูมินิเวศอาหารของเครือข่าย เพื่อเชื่อมโยงแหล่งอาหาร พันธุกรรมท้องถิ่น และการจัดการทรัพยากรของชุมชน
Learning Market – สาธิตอาหาร แนะนำวัตถุดิบ เล่าเรื่องชุมชน และกิจกรรมเรียนรู้ร่วมกับผู้เข้าร่วม
Market Talks – วงเสวนาขนาดเล็กภายในตลาด โดยตัวแทนชุมชนจากภูมิภาคต่าง ๆ ได้แก่ ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ภาคตะวันออก ภาคกลาง ภาคใต้ และประเทศในลุ่มน้ำโขง ร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับระบบอาหารท้องถิ่น ความหลากหลายทางชีวภาพ และการจัดการทรัพยากรโดยชุมชน

ผ่านกิจกรรมทั้งหมดนี้ ตลาดอธิปไตยทางอาหารภาคประชาชน จึงเป็นพื้นที่ที่เกษตรกร ชุมชน นักวิชาการ เครือข่ายภาคประชาชน และผู้เข้าร่วมงาน MAEW ได้พบปะ แลกเปลี่ยนองค์ความรู้ สร้างความร่วมมือ และร่วมกันสำรวจแนวทางการปกป้องระบบอาหาร ความหลากหลายทางชีวภาพ และอธิปไตยทางอาหารที่ขับเคลื่อนโดยประชาชน